Chiwa (Khiva) – czy warto jechać na sam koniec Uzbekistanu i jak pokonać pustynię Kyzył-kum?

Większość turystów planujących podróż do Uzbekistanu staje przed tym samym dylematem logistycznym: czy ograniczyć się do klasycznego trójkąta Taszkent–Samarkanda–Buchara (połączonego ultraszybkimi pociągami Afrosiyob), czy poświęcić dodatkowe 2–3 dni i pokonać czerwoną pustynię Kyzył-kum, by dotrzeć do odizolowanej na zachodzie Chiwy?

Krótka odpowiedź brzmi: Zdecydowanie tak. Chiwa to najlepiej zachowane średniowieczne miasto oazowe na całym Jedwabnym Szlaku, którego wewnętrzna twierdza — Iczan Kala — jest w całości żywym muzeum pod gołym niebem wpisanym na Listę UNESCO.

Oto jak zorganizować tę wyprawę mądrze i bez logistycznych potknięć.

1. Jak pokonać pustynię Kyzył-kum: Pociąg vs Prywatny Transfer

Odległość między Bucharą a Chiwą to ponad 450 km przez bezkresną, surową pustynię Kyzył-kum (z turkmeńskiego: „Czerwony Piasek”) wzdłuż koryta rzeki Amu-daria.

Oto dwa rekomendowane sposoby podróży:

Opcja A: Dzienny pociąg uzbecki (Komfort i relaks)

Pomiędzy Bucharą a nową stacją kolejową w Chiwie (położoną zaledwie 15 minut spacerem od murów Iczan Kala) kursuje klimatyzowany pociąg pasażerski.

Czas podróży: Ok. 6–7 godzin.
Zalety: Wygodne fotele lub przedziały sypialne (kupe), klimatyzacja, wrzątek w samowarze na herbatę, pełne bezpieczeństwo i hipnotyzujący widok na bezkresne wydmy pustyni za oknem.
Cena: Ok. 15–25 USD za bilet pierwszej lub drugiej klasy.

Opcja B: Prywatny samochód z kierowcą + Twierdze Ellik Kala

Alternatywą jest wynajęcie auta z kierowcą przez hotel w Bucharze.

Czas jazdy: Ok. 6–8 godzin.
Największy atut: Możliwość zboczenia z głównej trasy w autonomicznym regionie Karakałpakstanu i zwiedzenia starożytnych twierdz pustynnych sprzed 2000 lat: Toprak Kala (dawny pałac królów Chorezmu) oraz potężnej fortecy Ayaz Kala górującej nad solniskiem.

2. Iczan Kala: Dwa oblicza baśniowego miasta

Większość wycieczek zorganizowanych przyjeżdża do Chiwy w południe i opuszcza ją przed zmrokiem. To błąd! W południe w wąskich uliczkach królują stragany z pamiątkami, a ostre słońce odbija się od glinianych murów.

Chiwa pokazuje swoją prawdziwą magię w dwóch momentach dnia:

O świcie (godz. 6:30–8:00): Ulice są puste, mieszkańcy zamiatają gliniane dziedzińce, a poranne słońce barwi błękitno-turkusowe kafelki niedokończonego minaretu Kalta Minor na ciepłe, złote barwy.
Po zachodzie słońca: Gdy gasną stragany, a mury twierdzy i wieże minaretów zostają podświetlone ciepłym światłem latarni, spacer wąskimi alejkami przenosi Cię wprost do opowieści z Tysiąca i Jednej Nocy.

3. Atrakcje, których nie wolno pominąć w Chiwie

Minaret Islom Khodja: Najwyższy minaret w Chiwie (45 m). Wejście na górę po stromych, wąskich, glinianych schodach wymaga wysiłku, ale panorama dachów Iczan Kala o zachodzie słońca jest bezcenna.
Meczet Juma (Piątkowy): Unikalna sala modlitewna wsparta na 218 rzeźbionych kolumnach z drewna wiązowego, z których najstarsze pochodzą z X wieku. Żadna z kolumn nie ma identycznego ornamentu!
Kalta Minor: Niedokończony, przysadzisty minaret o średnicy aż 14 metrów, w całości pokryty lśniącą glazurowaną ceramiką. Miał być tak wysoki, by z jego szczytu można było dostrzec Bucharę, jednak budowę przerwano po śmierci chana w 1855 roku.

4. Powrót do Taszkentu: Samolot z Urgenczu

Nie musisz wracać tą samą lądową drogą przez pustynię! Zaledwie 35 km od Chiwy znajduje się regionalne lotnisko w mieście Urgencz (UGC).

Codzienne rejsy: Linie Uzbekistan Airways oferują tanie, godzinne loty krajowe z Urgenczu bezpośrednio do Taszkentu (koszt ok. 40–70 USD).
Idealne domknięcie pętli: Przylatujesz do Taszkentu, jedziesz szybkim pociągiem Afrosiyob przez Samarkandę i Bucharę do Chiwy, a z Urgenczu wracasz samolotem prosto na lotnisko międzynarodowe w stolicy.

Podsumowanie

Pominięcie Chiwy to rezygnacja z najbardziej autentycznego, zwartego klejnotu architektonicznego Azji Środkowej. Choć podróż przez Kyzył-kum wymaga dodatkowego dnia, widok oświetlonej twierdzy Iczan Kala zrekompensuje każdy przebyty kilometr.

Szukasz przetestowanego harmonogramu zwiedzania z biletami kolejowymi i polecanymi hotelami butikowymi wewnątrz samej twierdzy? Sprawdź nasz plan podróży po Uzbekistanie!